Αναζήτηση
 


Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

Εκτύπωση άρθρου    |    Αποστολή άρθρου    

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι/Στοχασμοί του ποιητή (Εισαγωγικό κείμενο)


ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Οι "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" είναι από τα κορυφαία έργα του Σολωμού και της νεοελληνικής ποίησης γενικότερα. Θα μπορούσαμε επίσης να πούμε ότι είναι το έργο ζωής του ποιητή, αφού τον απασχόλησε σ' όλη τη διάρκεια της ώριμης ποιητικής του περιόδου. 

Θέμα του έργου είναι ο ηρωικός αγώνας των Μεσολογγιτών κατά τη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου (1825-1826) και πιο συγκεκριμένα τις τελευταίες δεκαπέντε μέρες από τη μάχη της Κλείσοβας ως την απεγνωσμένη έξοδο, την παραμονή των Βαΐων. Ξεκινώντας από το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός ο ποιητής ανάγεται στον αγώνα του ανθρώπου για την ηθική, την εσωτερική του ελευθερία. 

Το έργο ποτέ δεν ολοκληρώθηκε και έφτασε σ' εμάς σε χειρόγραφα "αποσπάσματα". Τα "αποσπάσματα" αυτά είναι συγκροτημένα σε τρία Σχεδιάσματα, το καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει όχι μόνο διαφορετικό στάδιο επεξεργασίας αλλά και διαφορετική ποιητική αντίληψη. Το Α΄ Σχεδίασμα, που αποτελεί ένα είδος προφητικού θρήνου για το πέσιμο του Μεσολογγίου, πρέπει να γράφτηκε γύρω στο 1830. Το Β΄ Σχεδίασμα ο ποιητής το δούλευε από το 1833 ως το 1844. Σ' αυτό παρουσιάζονται οι κακουχίες και τα παθήματα των πολιορκημένων αγωνιστών του Μεσολογγίου τις τελευταίες μέρες της πολιορκίας μέχρι την ηρωική έξοδο. Το σχεδίασμα αυτό είναι γραμμένο σε στίχους δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους ζευγαρωτούς. Από το 1844 αρχίζει να το ξαναγράφει σε νέα μορφή (Γ΄ Σχεδίασμα), σε στίχους λιτούς, χωρίς ομοιοκαταληξία, αλλά αρμονικότατους. 

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε και να εμβαθύνουμε περισσότερο στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους", είναι απαραίτητο να μελετήσουμε με ιδιαίτερη προσοχή τους "Στοχασμούς" του ποιητή (είναι σημειώσεις του για τις βασικές αρχές που θα ακολουθούσε κατά τη σύνθεση). Μέσα στους "Στοχασμούς" αυτούς υπάρχουν επίσης οι βασικές ποιητικές ιδέες του έργου, καθώς και στοιχεία που φωτίζουν αρκετά σημεία του. Στο σύνολό τους οι "Στοχασμοί" είναι δεκαεφτά, αλλά εδώ παρατίθενται μόνο οι οκτώ σπουδαιότεροι. Οι "Στοχασμοί" αυτοί γράφτηκαν από το Σολωμό στα ιταλικά και μεταφράστηκαν από τον Πολυλά. 

Βασικό κείμενο για την κατανόηση του έργου του Σολωμού αποτελούν τα "Προλεγόμενα" του Ιάκωβου Πολυλά στην έκδοση των "Ευρισκομένων" του (1859). Θα πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας ότι δεν υπάρχει πάντα αλληλουχία (χρονική, θεματική ή νοηματική) ανάμεσα στα αποσπάσματα, αλλά τα περισσότερα παρουσιάζουν μια αυτοτέλεια.


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
(Από «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» Β΄ Λυκείου, σελ. 44)

1. Ο ποιητής στους "Στοχασμούς" του (αριθ. 5) διατυπώνει την επιθυμία του να σχηματίσει μια κλίμακα από δυνάμεις που "πολιορκούν" τους Μεσολογγίτες και που εκείνοι κατορθώνουν να υπερνικήσουν. Κοιτάζοντας ξανά το Β΄ και Γ΄ Σχεδίασμα: α) να ανακεφαλαιώσετε αυτές τις δυνάμεις, β) να πείτε ποιες από αυτές είναι φυσικές (που αφορούν το φυσικό άνθρωπο) και ποιες ηθικές (που αφορούν το ηθικό μέρος του ανθρώπου). 

α) Οι δυνάμεις που "πολιορκούν" τους Μεσολογγίτες είναι:

  • Οι πολυάριθμοι Τούρκοι, που τους πολεμούν αδιάκοπα και ανελέητα. (Η πλεονεκτική θέση και η αριθμητική υπεροχή των εχθρών είναι οφθαλμοφανής).

  • Η πείνα και η σωματική εξάντληση που τους έχει προκαλέσει, κάνοντάς τους να μην μπορούν ούτε το ντουφέκι τους να κρατήσουν από την αδυναμία. · Ο έρωτας, η ομορφιά της άνοιξης και οι χαρές της ζωής, που αποτελούν έναν πειρασμό, καθώς μεγαλώνουν την επιθυμία του ανθρώπου να ζήσει και να χαρεί την ομορφιά της ζωής.

  • Η άφιξη του εχθρικού στόλου, που γκρέμισε και τις τελευταίες ελπίδες των πολιορκημένων, καθώς περίμεναν βοήθεια και σωτηρία από τον ελληνικό στόλο.

  • Πρόκληση επίσης αποτελεί και η υπόσχεση των Τούρκων ότι θα τους χαρίσουν τη ζωή, αν παραδοθούν και αλλαξοπιστήσουν.

  • Οι αναμνήσεις τους από την παλιά ευτυχισμένη ζωή. 

β) Οι φυσικές δυνάμεις, δηλαδή αυτές που αφορούν το φυσικό μέρος του ανθρώπου, είναι η πείνα, που προκαλεί τη σωματική εξάντληση και αδυναμία, καθώς και ο πόλεμος, που σκορπά ανελέητα το θάνατο τόσο στους πολεμιστές όσο και στον άμαχο πληθυσμό. Οι υπόλοιπες δυνάμεις, που αναφέρονται παραπάνω, αφορούν κυρίως στο ηθικό, ψυχικό και πνευματικό μέρος του ανθρώπου. 

2. Σε ποια αποσπάσματα νομίζετε ότι ο ποιητής πραγματώνει του στοχασμούς 6 ("ας φανεί καθαρά η μικρότης κτλ." και 8 ("σκέψου την ισοζυγία των δυνάμεων κτλ."). 

Στο στοχασμό 6 ο ποιητής γράφει: "Ας φανεί καθαρά η μικρότης του τόπου και ο σιδερένιος και ασύντριφτος κύκλος όπου την έχει κλεισμένη. Τοιουτοτρόπως από τη μικρότητα του τόπου, ο οποίος παλεύει με μεγάλες ενάντιες δυνάμεις, θέλει έβγουν οι Μεγάλες Ουσίες". Ο στοχασμός αυτός του ποιητή πραγματώνεται στο απόσπασμα 5 του Β` Σχεδιάσματος με τους στίχους: "Αραπιάς άτι, Γάλλου νους …". Οι στίχοι αυτοί επαναλαμβάνονται ακόμα δύο φορές στο απόσπασμα 2 του Γ` Σχεδιάσματος. 

Στο στοχασμό 8, που αναφέρεται στις γυναίκες, ο ποιητής λέει: "Σκέψου την ισοζυγίαν των δυνάμεων, μεταξύ ανδρών και γυναικών. Εκείνοι ας αισθάνονται όλα, και ας νικάνε όλα, με την ουσίαν έξυπνη. τούτες ας νικάνε και αυτές, αλλ' ωσάν γυναίκες". Ο στοχασμός αυτός πραγματώνεται στο απόσπασμα 6 και 7 του Β΄ Σχεδιάσματος και στο απόσπασμα 12 του Γ΄ Σχεδιάσματος.





 

Copyright © 2005 I.C.C. EDUNET LTD
Powered By SpiderCMS v1.6.0. Design By Webworx. 
  Send your feedback       Terms & Conditions