Αναζήτηση
 


Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Εκτύπωση άρθρου    |    Αποστολή άρθρου    

Γιώργος Σεφέρης - `Αρνηση (ποίημα)


Α. ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ

1. Εισαγωγή

Το ποίημα «`Αρνηση» ανήκει στην πρώτη ποιητική συλλογή του Γιώργου Σεφέρη, που τιτλοφορείται «Στροφή», και εκδόθηκε το 1931. Το ποίημα αποτελεί τμήμα της ενότητας «Κοχύλια, Σύννεφα». Η συλλογή εκδόθηκε στον περιορισμένο αριθμό των 200 αντιτύπων. Πρόκειται για ένα λυρικό, συμβολικό ποίημα. Καθώς είναι γεμάτο σύμβολα, μπορεί να ερμηνευτεί με περισσότερους από έναν τρόπους. Η γλώσσα του είναι γνήσια δημοτική, απαλλαγμένη από περιττά στολίδια. Το μέτρο είναι ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο ανά δύο στίχους και η ομοιοκαταληξία σταυρωτή. Οι στίχοι όλοι είναι ανισομέτρητοι, ενώ ο αριθμός των συλλαβών του καθενός κυμαίνεται από 6 ως 9. Το ύφος του ποιήματος είναι σοβαρό και στοχαστικό, με κάποια μικρή δόση ειρωνείας. Η «`Αρνηση» έχει μελοποιηθεί από το μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

2. Λεξιλόγιο

  • περιγιάλι = ακρογιάλι
  • γλυφός = ελαφρά αρμυρός
  • μπάτης = ελαφρύ θαλασσινό αεράκι 

3. Νόημα

Στο σύντομο αυτό ποίημα μπορούμε να διακρίνουμε την άρνηση της ζωής να πραγματοποιήσει τους στόχους και τις επιθυμίες των νέων ανθρώπων. Το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο («διψάσαμε») μάς δηλώνει ότι ο ποιητής δεν είναι μόνος του στο μυστικό ακρογιάλι αλλά με κάποια συντροφιά. Σ’ ένα συμβολικό επίπεδο, το περιγιάλι συμβολίζει την ίδια τη ζωή, τα παιδικά και εφηβικά χρόνια του ανθρώπου, που είναι αγνά και αθώα σαν λευκό περιστέρι. Η δίψα, από την άλλη, αναφέρεται στις επιθυμίες, στις φιλοδοξίες και τους πόθους των νέων ανθρώπων, οι οποίοι διψούν για τις χαρές της ζωής. Ωστόσο, υπάρχει ένα εμπόδιο, καθώς η ζωή αρνείται να ικανοποιήσει όλες τους τις επιθυμίες. Το νερό είναι κάπως αρμυρό και δεν καταφέρνουν οι νέοι να ξεδιψάσουν. `Ετσι, το γλυφό νερό είναι η πρώτη άρνηση, ο πρώτος φραγμός που θέτει η ζωή.

Οι φραγμοί όμως που θέτει η ζωή δε σταματούν. Κάθε προσπάθεια, κάθε νέα φιλοδοξία ή όνειρο σβήνεται από την πνοή του ανέμου, που καταστρέφει τα πάντα στο πέρασμα του. Αυτή τη φορά το χτύπημα είναι μεγαλύτερο. Και τότε οι νέοι άνθρωποι, ώριμοι πια και γεμάτοι εμπειρίες, συνειδητοποιούν ξαφνικά ότι όλα ήταν λάθος, ότι η ζωή τους ολόκληρη ήταν λάθος. Με κριτική διάθεση αναμετρούν το παρελθόν, τις φιλοδοξίες και τους στόχους που είχαν θέσει στην προηγούμενή τους ζωή στηριζόμενοι στο βαθύ συναίσθημα και αποφασίζουν ν’ αλλάξουν ζωή. Τα εμπόδια και οι αρνήσεις της ζωής τούς έχουν δώσει ένα μάθημα, ότι πρέπει να μετριάσουν τα όνειρα και τις φιλοδοξίες τους και να λειτουργούν περισσότερο με τη λογική παρά με το συναίσθημα. Πρέπει η καρδιά να ελέγχεται από το μυαλό, για να αποφεύγονται οι απογοητεύσεις και τα χτυπήματα της ζωής.

4. Δομή

  • 1η Ενότητα (στίχοι 1-4): Η πρώτη άρνηση.
  • 2η Ενότητα (στίχοι 5-8): Η δεύτερη άρνηση.
  • 3η Ενότητα (στίχοι 9-12): Η συνειδητοποίηση του λάθους και η αλλαγή στάσης απέναντι στη ζωή.

5. Ιδέες - Μηνύματα

  • Πολλές φορές η ίδια η ζωή ανατρέπει τους στόχους και τις επιδιώξεις που θέτουν οι άνθρωποι, αρνείται να πραγματώσει τις επιθυμίες και τα όνειρα τους.
  • Το συναίσθημα πρέπει πάντοτε να ελέγχεται από τη λογική σκέψη.
  • Η ματαίωση των επιθυμιών και των προσπαθειών των ανθρώπων για το μέλλον προκαλεί μεγάλη απογοήτευση και πόνο.

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

(Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Γ΄ Γυμνασίου, σελ. 298)

1. Στην πρώτη και τη δεύτερη στροφή υπάρχει κι από μια αντίθεση. Να τις επισημάνετε και να βρείτε τι θέλει να εκφράσει μ’ αυτές ο ποιητής.

Η πρώτη αντίθεση, που εντοπίζεται στην πρώτη στροφή, είναι η εξής: «διψάσαμε» και «το νερό γλυφό». Στη δεύτερη στροφή η αντίθεση είναι: «γράψαμε τ’ όνομά της» και «σβήστηκε η γραφή». Με αυτές τις δύο αντίθετες εικόνες ο ποιητής θέλει να εκφράσει την άρνηση, τη ματαίωση των ανθρώπινων επιθυμιών και πόθων από την ίδια τη ζωή. Μια ανώτερη δύναμη, το πεπρωμένο, πολλές φορές ανατρέπει τους στόχους και τις επιδιώξεις των νέων ανθρώπων, οι οποίοι σχεδιάζουν και οραματίζονται το μέλλον, στηριζόμενοι κυρίως στο πηγαίο συναίσθημα και τον ενθουσιασμό που τους διακρίνει. `Εμμεσα, λοιπόν, ο ποιητής επιδιώκει να προβληματίσει πάνω σ’ αυτό το θέμα τον αναγνώστη του και να τον κάνει να καταλάβει ότι δεν πρέπει να λειτουργεί ανεξέλεγκτα με βάση μόνο το συναίσθημα, γιατί τότε θα δεχτεί πολλά χτυπήματα και απογοητεύσεις από τη ζωή.

2. Ο Σεφέρης έγραψε το ποίημα, όταν ήταν περίπου 25 χρονών. Αν προσέξετε, θα δείτε πως:

  • σ’ όλες τις στροφές χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό και
  • ότι εκφράζει στην α΄ και β΄ στροφή, στην γ΄ στροφή το γενικεύει (Με τι καρδιά … πήραμε τη ζωή μας … ).

`Εχοντας αυτά υπόψη ν’ απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα:

  • Γιατί ο ποιητής χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό; (μήπως εννοεί τη συντροφιά του; τους συνομήλικους του; …)
  • Τι εννοεί με τους στίχους «Με τι καρδιά … ζωή μας»;

Σίγουρα ο ποιητής δεν εννοεί τη συντροφιά του ή τους συνομήλικούς του, όταν χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό. Απλούστατα, με τη χρήση του πληθυντικού αριθμού επιδιώκει να εκφράσει την καθολικότητα των ιδεών του ποιήματός του. Ανυψώνει τους στοχασμούς του σ’ ένα πανανθρώπινο επίπεδο και δεν περιορίζεται στο ατομικό πλαίσιο του «εγώ». `Ετσι, αναφέρεται γενικά στον άνθρωπο και τη ζωή του, προσπαθώντας να περάσει από το «λυρικό εγώ» στο «εμείς», που είναι άλλωστε και απαίτηση της ποίησης της εποχής του.

Με αυτούς τους στίχους ο ποιητής θέλει να δηλώσει ότι η ζωή αυτή, για την οποία μιλάει, δεν ορίστηκε τυχαία, αλλά με τη συμμετοχή του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου. Υπήρξε αποτέλεσμα του ενθουσιασμού, του πάθους και της πηγαίας ψυχικής δύναμης των νέων ανθρώπων. Το γεγονός αυτό, ότι δηλαδή οι υψηλοί στόχοι που έθεσαν οι νέοι τελικά γκρεμίστηκαν, κάνει ακόμη πιο τραγική τη συνειδητοποίηση του λάθους και την αίσθηση της απογοήτευσης και της αποτυχίας.

3. Γιατί ο ποιητής έδωσε στο ποίημα τον τίτλο «`Αρνηση»;

Ο τίτλος «`Αρνηση» δίνει ακριβώς και το θέμα του ποιήματός μας. Κάθε στροφή είναι και μια άρνηση, η οποία ανατρέπει κάθε ανθρώπινη προσπάθεια για τον καθορισμό του μέλλοντος. Στη πρώτη στροφή, το γλυφό νερό στο περιγιάλι «αρνείται» να ικανοποιήσει τη δίψα των ανθρώπων. Στη δεύτερη στροφή, ο θαλασσινός αέρας «αρνείται» ν’ αφήσει τη γραφή πάνω στην άμμο και τη σβήνει. Στην τρίτη στροφή, η ίδια η ζωή αντιμετωπίζεται με άρνηση, καθώς υποχρεώνεται να αλλάξει πορεία, αποκηρύσσοντας τα προηγούμενα όνειρα και φιλοδοξίες. `Ετσι, η άρνηση προβάλλει ως μια ανώτερη δύναμη, η οποία ρυθμίζει τη ζωή του ανθρώπου και καθορίζει τους στόχους και τις επιθυμίες του.

4. Ποια η διάθεση και ποιος ο τόνος του ποιήματος;

Στο ποίημα είναι διάχυτη μια διάθεση μελαγχολίας, συνυφασμένη με κάποια δόση πικρίας και απογοήτευσης. Η διάθεση αυτή εκφράζεται μ’ ένα λυρικό και ήπιο τόνο. Ωστόσο, μέσα σ’ αυτή τη μελαγχολική διάθεση θα μπορούσαμε ίσως να διακρίνουμε κάποιο ειρωνικό και σαρκαστικό τόνο.





 

Copyright © 2005 I.C.C. EDUNET LTD
Powered By SpiderCMS v1.6.0. Design By Webworx. 
  Send your feedback       Terms & Conditions