Αναζήτηση
 


Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Εκτύπωση άρθρου    |    Αποστολή άρθρου    

Δημοτικό τραγούδι - Ο γυρισμός του ξενιτεμένου


A. ΑΝΑΛΥΣΗ-ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
“Ο γυρισμός του ξενιτεμένου” ανήκει στην κατηγορία των δημοτικών τραγουδιών που ονομάζονται παραλογές. Πρόκειται για αφηγηματικά τραγούδια με λυρικό τόνο και δραματική πλοκή. Οι παραλογές χαρακτηρίζονται επίσης από δυνατή φαντασία, τόλμη στην έκφραση και στην αναπαράσταση των προσώπων. Οι υποθέσεις των δημοτικών αυτών τραγουδιών προέρχονται από παλιές παραδόσεις, μυθικές ή ηρωικές. Οι παραλογές θεωρούνται ως τα πιο παλιά ελληνικά δημοτικά τραγούδια. Το θέμα του γυρισμού του ξενιτεμένου συζύγου είναι πολύ συνηθισμένο στη δημοτική μας ποίηση. Το ίδιο θέμα το συναντούμε επίσης στα τραγούδια και των άλλων ευρωπαϊκών λαών.

2. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ
μαλαματένιος = χρυσαφένιος (μάλαμα = χρυσάφι)

μαύρος = (εδώ) άλογο

απαντέχω = περιμένω

κοντοκρατώ = σταματώ για λίγο

ραζακιά (και ροζακιά) = είδος σταφυλιού

βάγια = υπηρέτρια, παραμάνα, νταντά

3. ΝΟΗΜΑ
Mια όμορφη κόρη υφαίνει στον αργαλειό της και τραγουδάει. `Ενας πραματευτής, που έρχεται καβάλα στο μαύρο του άλογο, την πλησιάζει και την καλημερίζει. Στη συνέχεια, τη ρωτάει γιατί δεν παντρεύεται και η γυναίκα του απαντάει ότι είναι παντρεμένη, αλλά ο άντρας της λείπει στα ξένα δώδεκα χρόνια. Του λεει ακόμη ότι, αν τελικά ο άντρας της δε γυρίσει από την ξενιτιά σε τρία χρόνια, αυτή θα κλειστεί σε μοναστήρι. Τότε ο ξένος της ανακοινώνει ότι ο άντρας της πέθανε και ο ίδιος τον έθαψε με όλες τις πρέπουσες τιμές. Τώρα όμως ζητά από τη γυναίκα την πληρωμή του για όσα πρόσφερε στο νεκρό σύζυγό της. Η γυναίκα είναι πρόθυμη να τον πληρώσει, αλλά όχι και να του δώσει το φιλί που εκείνος έδωσε στον άντρα της. Τότε ο πραματευτής της λεει πως αυτός είναι ο άντρας της, που μόλις γύρισε από τα ξένα. Εκείνη, όμως, είναι δύσπιστη γι’ αυτό και του ζητά να το αποδείξει, πρώτα με σημάδια του σπιτιού και έπειτα με σημάδια του κορμιού της. `Οταν τελικά πείθεται, του ανοίγει την πόρτα.

4. ΔΟΜΗ
1η ενότητα (στ. 1-4): Η γυναίκα που υφαίνει στον αργαλειό.

2η ενότητα (στ. 5-13): Η γυναίκα περιμένει τον άντρα της.

3η ενότητα (στ. 14-20): Η γυναίκα παραμένει πιστή στον άντρα της.

4η ενότητα (στ. 2-31): Η αναγνώριση των δυο συζύγων.

5. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ
Η μεγάλη πίστη και τιμιότητα της συζύγου, παρά τη μακρόχρονη απουσία του άντρα της στην ξενιτιά.

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ («Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας», Α΄ Γυμνασίου, σελ. 215)
1. Γιατί ο ξενιτεμένος στην αρχή δίνει ψεύτικες ειδήσεις και ζητάει ανταμοιβή;
Ο ξενιτεμένος σύζυγος, θέλοντας να δοκιμάσει την πίστη και την εντιμότητα της γυναίκας του, στην αρχή της δίνει ψεύτικες ειδήσεις, ενώ στη συνέχεια της ζητάει την ανταμοιβή του φιλιού, που δήθεν είχε δώσει στο σύζυγο της πριν πεθάνει. Είναι λογικό ο άντρας αυτός να θέλει να διαπιστώσει αν η γυναίκα του ήταν πιστή και αφοσιωμένη όλα αυτά τα χρόνια που εκείνος έλειπε στα ξένα. Γι’ αυτό λοιπόν στην αρχή της λεει ψέματα, θέλοντας να δοκιμάσει την εγκράτεια και την αρετή της. Θέλει, επίσης, να δει τις αντιδράσεις της γυναίκας του στην είδηση ότι ο άντρας της πέθανε, για να καταλάβει αν πραγματικά τον αγαπά ακόμα και τον σκέφτεται.

2. Να συγκρίνετε το δημοτικό τραγούδι με τους στίχους της Οδύσσειας: Ψ 109 - 121 και Ψ 177 - 209 (στη μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη). Ποιες ομοιότητες παρατηρείτε; Πώς μπορούμε να δικαιολογήσουμε αυτές τις ομοιότητες;
`Οπως στο δημοτικό τραγούδι η γυναίκα ζητάει από τον ξένο σημάδια, για να πειστεί ότι αυτός είναι ο άντρας της, έτσι και η Πηνελόπη στη ραψωδία Ψ της “Οδύσσειας” (στ. 109-121) ζητά από τον Οδυσσέα σημάδια, προκειμένου να πειστεί για την πραγματική του ταυτότητα. Στους στίχους 177-209 της ίδιας ραψωδίας έχουμε την αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη. Ο Οδυσσέας δέχεται τη δοκιμασία που του βάζει η γυναίκα του, για να βεβαιωθεί ότι ο ξένος που ήρθε είναι πραγματικά ο άντρας της. Την πείθει, λοιπόν, όταν της λεει για το κρεβάτι που είχε φτιάξει ο ίδιος από φιντάνι ελιάς και το είχε στολίσει με χρυσάφι, ασήμι και φίλντισι. Το ίδιο και στο δημοτικό τραγούδι έχουμε την αναγνώριση του συζύγου από τη γυναίκα του, αφού της λεει πρώτα κάποια σημάδια του σπιτιού και έπειτα κάποια σημάδια του κορμιού της.

Το θέμα του γυρισμού του ξενιτεμένου συζύγου μετά από πολύχρονη απουσία, καθώς και η διαδικασία της δοκιμασίας και τελικά της αναγνώρισης του είναι πολύ συνηθισμένο στην ελληνική δημοτική ποίηση. Ο ξενιτεμός ήταν πολύ συχνό φαινόμενο στην ελληνική κοινωνία, ήδη από την αρχαιότητα. Γι αυτό και το πρώτο δείγμα στη λογοτεχνία μας εμφανίζεται στην “Οδύσσεια” του Ομήρου.





 

Copyright © 2005 I.C.C. EDUNET LTD
Powered By SpiderCMS v1.6.0. Design By Webworx. 
  Send your feedback       Terms & Conditions